Mikol – co to jest i do czego służy?

Mikol to potoczne i środowiskowe określenie miłośnika kolei. Osoba, którą tak nazywamy, pasjonuje się wszystkim, co związane jest z ruchem szyn, od samego taboru, przez infrastrukturę, aż po szczegółowe rozkłady jazdy. Pochylmy się nad tym barwnym zjawiskiem i lepiej poznajmy to specyficzne hobby.

„Mikol” o kolei wie wszystko. A przynajmniej o jakimś jej fragmencie, bo wszystkiego nie sposób ogarnąć.

Skąd wzięło się słowo „mikol”?

Jest to rzeczownik rodzaju męskoosobowego, głęboko zakorzeniony w slangu kolejowym. Choć dziś funkcjonuje głównie w internecie i na pasjonackich forach, ma on swoją ustaloną odmianę przez przypadki, co czyni go pełnoprawnym elementem środowiskowego żargonu. Jego brzmienie jest proste i łatwo wpada w ucho podczas rozmów na peronie czy podczas zlotów. O poprawnej gramatyce warto pamiętać, przedstawiając sylwetkę typowego mikola:

• Mianownik: mikol (kto? co?)
• Dopełniacz: mikola (kogo? czego?)
• Celownik: mikolowi (komu? czemu?)
• Biernik: mikola (kogo? co?)
• Narzędnik: mikolem (z kim? z czym?)
• Miejscownik: mikolu (o kim? o czym?)
• Wołacz: mikolu! (o!)

Słowo to nie odnosi się do jednego, monolitycznego wzorca osobowości. Wręcz przeciwnie, pod tym pojęciem kryje się cała plejada wyrazistych podtypów, z których każdy ma swoje specyficzne cele, nawyki i obiekty westchnień. Etymologicznie wiąże się po prostu ze skróconym zapisem frazy „miłośnik kolei”.

Jak wygląda typowy przedstawiciel tego środowiska?

Wbrew pozorom, można nakreślić dość wyraźny portret pamięciowy osoby, która regularnie pojawia się na eventach kolejowych. Dominującą grupą wiekową są tu osoby młode, zazwyczaj w przedziale od 14 do 30 lat. U takich pasjonatów często zauważa się charakterystyczną, długą szyję – cecha niezwykle przydatna, gdy trzeba zrobić zdjęcie zza przeszkody, na przykład drzewa czy słupa sieci trakcyjnej.

Na widowni kolejowych wydarzeń rzuca się też w oczy swoisty dress code. Wielu młodych ludzi ubiera się w błękitne lub białe koszule, stylizując się tym samym na pracowników kolei. Ma to swój ukryty cel: mieć nadzieję na zajęcie miejsca po lewej stronie, z perspektywy maszynisty. Całości dopełniają często okulary oraz problemy cerne, będące nieodłącznym atrybutem młodego wieku.

Jakie są główne typy mikoli?

Pasjonatów kolei dzieli się na wiele, nieraz bardzo egzotycznych podkategorii. To wewnętrzne zróżnicowanie wynika z obiektu ich zainteresowań oraz konkretnego sposobu, w jaki realizują oni swoją pasję. Niektórzy skupiają się na fotografii, inni na podróżach ekstremalnych, a jeszcze inni na modelarstwie.

Focista

To prawdziwy łowca obrazów, który spędza długie godziny w pobliżu torów, czekając na swój wymarzony obiekt. Jego podekscytowanie wzrasta, gdy w kadrze ma się pojawić ulubiona „Siódemka”, „Byczek” albo „Gagarin”. Na otwartej przestrzeni czuje się pewniej, ponieważ na peronie nie zawsze spotyka się z życzliwością służb, co zmusza go do szukania nowych, czasem ryzykownych miejscówek.

Wśród tej grupy wyróżnia się również focista infrastruktury. Jego główny cel podczas podróży to stanie w lewym oknie pociągu z aparatem w pogotowiu. Oczekuje na moment, w którym z przeciwnej strony ukaże się jakiś dworcowy budynek, choćby był to tylko skromny stos cegieł. To właśnie ten widok wywołuje u niego największe emocje.

Modelarz

Jego pasja wymaga anielskiej cierpliwości i uwielbienia dla detalu. Nie chodzi tu jedynie o sklejanie plastikowych lub kartonowych modeli lokomotyw. Prawdziwy mistrz potrafi latami dopieszczać makietę jednej stacji, dobierając perfekcyjny odcień trawy czy konstruując w skali mikro kanalizacyjne przybudówki z pełnym wyposażeniem wnętrza. Nieważne, że do środka makiety nigdy nie da się tak naprawdę zajrzeć. Liczy się świadomość autentyczności.

Romantyk i Społecznik

Romantyk kolejnictwa wyraża swoją miłość poprzez poezję. Opiewa w wierszach piękno starych parowozów i elektrowozów, zaś współczesne pojazdy szynowe uważa za pozbawione duszy i poetyckiego natchnienia. Myśli sercem, a nie chłodną logiką inżyniera, co w dzisiejszym stechnicyzowanym świecie jest postrzegane jako rzadki, choć nieskuteczny sposób argumentacji. Jego bliskim krewnym jest Społecznik, który z poetą dzieli wrażliwość, lecz kieruje ją na czyn. Rozpaczliwie walczy o utrzymanie kursów, gotów na protestacyjne przykucie się do dyrekcji przewozowej, jeśli tylko linia jest zagrożona likwidacją.

Obaj są żywym świadectwem tego, jak głęboko emocje potrafią wpływać na postrzeganie techniki i organizacji transportu. Ich działania, choć pełne zaangażowania, rzadko odnoszą zamierzony skutek w realnym świecie biurokracji.

Podróżnik i zaliczak tras

Podróżnik to wyczynowiec, który w ciągu jednego weekendu jest w stanie spędzić w pociągu tysiące kilometrów. Wysiadanie z wagonu służy mu wyłącznie do szybkiej przesiadki, a stacja docelowa jest paradoksalnie tą samą, z której wyruszył. Dla przeciętnego człowieka trzy godziny w składzie osobowym to wytrzymałościowe bohaterstwo, a dla mikola-podróżnika, 24-godzinna pętla po kraju jest źródłem czystej radości i uciechy. Odmianą tego typu jest zaliczak tras, którego celem staje się przejechanie każdego istniejącego kawałka toru w Polsce. Kolekcjonuje przejechane odcinki i z dumą zaznacza je na mapie, uznając pokonanie trasy tylko przy spełnieniu żelaznych reguł, jak na przykład podróż w obie strony za dnia i z obowiązkową obserwacją widoków z obu stron pociągu.

Język i słownik zapalonego pasjonata

Wypowiedzi mikola są przesycone wyuczonym na pamięć slangiem, który dla laika brzmi niczym obcy dialekt. Zna on setki technicznych określeń i nie zawaha się ich użyć. Gdy na tory wjedzie nowy pociąg, rzadziej pasjonuje go sucha specyfikacja techniczna, a bardziej wygląd zewnętrzny i kolorystyka. Lamentuje wtedy nad malaturą, zastanawiając się, czy aby na pewno jest ono „ładne”. Często udziela się też na wszystkich branżowych forach dyskusyjnych, a nawet zakłada własne, wzorując się na tych najbardziej znanych portalach.

Podczas spotkań na żywo, w rozmowie może się jąkać i mieć problemy z wysławianiem, co nie umniejsza jego wiedzy encyklopedycznej. To, czego nie potrafi przekazać płynnie głosem, rekompensuje z nawiązką w pisemnych, internetowych polemikach, gdzie ścierają się ze sobą fani różnych typów lokomotyw. Odwieczny konflikt wielbicieli „gagarów” i „rumunów” jest tego najlepszym przykładem.

Świat pasji i rytuałów

Dla mikola kolej to coś znacznie więcej niż środek transportu – to cały wszechświat wypełniony rytuałami. Jednym z nich jest kolekcjonowanie książeczkowych rozkładów jazdy, których uczy się na pamięć. Innym jest polowanie na charakterystyczny, trąbiący dźwięk lokomotywy, czyli tak zwane „Rp1”, które wprowadza łowcę w stan ekstazy. Są wreszcie i tacy, dla których mrożącym krew w żyłach hobby są wizyty na obiektach infrastruktury kolejowej, połączone z ryzykiem spotkania z funkcjonariuszami Straży Ochrony Kolei. W takich okolicznościach pasja do biegów przełajowych staje się wyjątkowo przydatna.

W tym hermetycznym środowisku każdy znajduje swoją niszę. Kolekcjoner tablic z pociągów myśli tylko o tym, jak powiększyć swoje zbiory. Drezyniarz poświęca większość roku na zapomnianą linię kolejową, by raz w roku na własnoręcznie zrobionej machajce wziąć udział w zawodach. Wszystkich łączy jednak to samo – głębokie, często niezrozumiałe dla postronnych zanurzenie w kolejowej rzeczywistości, gdzie duma z przejechania mało znanej trasy czy zobaczenia konkretnego numeru lokomotywy jest wartością najwyższą.