Mocher – co to znaczy i skąd wzięło się to określenie?

„Mocher” to najczęściej błędny zapis słowa „moher”, które oznacza zarówno naturalne włókno z sierści kóz angorskich, jak i obraźliwe określenie używane w polskim slangu politycznym. Skąd wzięły się oba znaczenia i dlaczego jedno z nich ma związek z beretem? Przeczytaj wyjaśnienie o pochodzeniu słowa, właściwościach materiału oraz jego pielęgnacji.

Co oznacza słowo „moher”?

W języku polskim poprawna forma to moher, nie „mocher”. Pierwotnie była to nazwa włókna tekstylnego pozyskiwanego z sierści kozy angorskiej. Z czasem wyraz zaczął funkcjonować także jako określenie osoby kojarzonej z moherowym beretem, Radiem Maryja i konserwatywnymi poglądami.

Drugie znaczenie ma charakter potoczny, często ironiczny lub obraźliwy. Nie opisuje konkretnej grupy wiekowej ani rzeczywistych cech charakteru. Wypowiedzi zawierające to słowo mogą więc służyć nie tyle informacji, ile politycznej lub obyczajowej etykiety.

Skąd wzięło się określenie „moherowy beret”?

Moherowy beret stał się w Polsce symbolem rozpoznawalnym nie tylko jako nakrycie głowy. W pierwszych latach XXI wieku media i debata publiczna zaczęły łączyć go z częścią słuchaczy Radia Maryja oraz zwolennikami określonych środowisk politycznych. W ten sposób nazwa materiału przeszła do języka społecznych podziałów.

Określenie bywa używane szerzej niż pierwotny stereotyp. Może oznaczać osobę nietolerancyjną, głośno wyrażającą konserwatywne poglądy albo bezkrytycznie popierającą wybraną stację radiową. Sens zależy od kontekstu, lecz zwykle pozostaje nacechowany negatywnie.

Moher jako materiał – z czego powstaje?

Moher jest naturalnym włóknem z sierści kóz angorskich, a nie z królików angora i nie z owiec. Królik angorski dostarcza angory, czyli zupełnie innego surowca. Pomyłkę ułatwia podobne nazewnictwo oraz puszysty wygląd obu włókien.

Produkcja moheru była znana w Azji Mniejszej, szczególnie w rejonie dzisiejszej Ankary, dawniej nazywanej Angorą. Pierwsze kozy angorskie dotarły do Europy w 1554 roku, ale próby hodowli w Szwecji, Wenecji, Niemczech i Anglii pod koniec XVIII wieku nie przyniosły trwałych rezultatów.

Dopiero w latach 30. XIX wieku rozwinięto hodowlę tych zwierząt w Afryce Południowej. Region ten nadal należy do ważnych źródeł surowca, obok Turcji, Australii i Stanów Zjednoczonych, zwłaszcza Teksasu. Dawniej tkaniny moherowe były bardzo drogie, a siedemnastowieczne zapiski wspominają nawet o kradzieżach moherowych sukni.

Jakie właściwości ma moher?

Włókno wyróżnia się długością, niewielką masą i puszystą powierzchnią. Ma także naturalny połysk, dobrze przyjmuje barwniki i zapewnia izolację cieplną bez tworzenia ciężkiej warstwy odzieży. Moher stosuje się w swetrach, szalikach, czapkach, kamizelkach, płaszczach, kocach i dywanach.

Dłuższe włókna pochodzące od starszych kóz często łączy się z wełną owczą. Delikatniejszy moher od młodych zwierząt trafia do lekkich przędz, nierzadko z dodatkiem jedwabiu. Materiał może się mechacić, lecz przy właściwej pielęgnacji zachowuje trwałość i sprężystość.

Moher, angora i akryl – czym się różnią?

Moher często porównuje się z angorą, ponieważ oba materiały są delikatne i puszyste. Różni je jednak źródło pochodzenia. Pierwszy powstaje z sierści kozy angorskiej, drugi z włosia królika angorskiego.

Akryl jest natomiast syntetycznym zamiennikiem włókien wełnianych. Nie chłonie wilgoci tak jak naturalna przędza, może się elektryzować i szybko mechacić. W kontakcie z ogniem topi się oraz pali, dlatego odzież akrylową trzeba trzymać z dala od płomieni.

Włóczka moherowa z jedwabiem łączy izolację i lekkość pierwszego włókna z połyskiem oraz gładkością drugiego. Przykładem jest Drops Kid Silk produkowany przez Garnstudio – motek waży 25 g i ma około 210 m długości.

Gdzie wykorzystuje się włóczkę moherową?

Cienka przędza, zwłaszcza z dodatkiem jedwabiu, nadaje się na lekkie swetry, kardigany, bluzki, szale, chusty i ocieplacze na ramiona. Może być używana samodzielnie albo łączona z inną włóczką, aby zmienić grubość i strukturę dzianiny.

Grubszy wariant z domieszką wełny owczej sprawdza się przy płaszczach, kurtkach, kocach oraz tekstyliach domowych. Moherowe nakrycia głowy, w tym berety, są jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów wykonanych z tego surowca.

Jak prać i przechowywać moher?

Delikatne włókna wymagają spokojnego obchodzenia się z gotową dzianiną. Najbezpieczniejsza jest pranie ręczne w temperaturze maksymalnie 30°C, nawet wtedy, gdy moher występuje w mieszance z włóknem nadającym się do prania w pralce.

Użyj środka przeznaczonego do wełny i nie trzyj powierzchni. Po wypłukaniu nie wykręcaj ubrania, ponieważ mokre włókna łatwiej się rozciągają i tracą kształt.

Podczas pielęgnacji stosuj następujące zasady:

• pierze ręcznie w chłodnej lub letniej wodzie,
• stosuj łagodny detergent do wełny,
• odsączaj wodę przez ręcznik zamiast wykręcać dzianinę,
• susz na płasko, z dala od kaloryfera i pełnego słońca,
• przechowuj sweter luźno złożony w suchym, przewiewnym miejscu.

Moheru nie należy wirować ani prasować. Chemiczne czyszczenie również może zaszkodzić, dlatego pierwszeństwo ma instrukcja umieszczona na metce konkretnego wyrobu. Przy połączeniu kilku przędz stosuje się zasady właściwe dla materiału bardziej delikatnego.

Moher pochodzi od kozy angorskiej, a angora od królika angorskiego. To dwa różne włókna, mimo podobnego brzmienia nazw.

Czy moher uczula i czy się filcuje?

Niektóre osoby mogą odczuwać swędzenie lub podrażnienie skóry po kontakcie z moherem. Reakcja może wynikać z wrażliwości na białka obecne w wełnie koziej, dlatego osoby z rozpoznaną alergią na wełnę powinny zachować ostrożność.

Pranie wyrobu przed pierwszym użyciem usuwa część pozostałości produkcyjnych. Przy skłonnościach alergicznych lepiej nosić cienką warstwę odzieży pod spodem, a utrzymujące się objawy skonsultować z lekarzem.

Filcowanie może pojawić się pod wpływem wilgoci, ciepła, tarcia i niewłaściwego detergentu. Delikatne włókna zbijają się wtedy, tworzą grudki i mogą się kurczyć. Najwięcej szkód powodują moczenie, intensywne pocieranie oraz suszenie w wysokiej temperaturze.