Bazinga – co to znaczy i skąd pochodzi to słowo?

„Bazinga!” to charakterystyczny okrzyk Sheldona Coopera z serialu „Teoria wielkiego podrywu”, którym bohater puentuje swoje udane żarty, kpiny i złośliwe podstępy. Pochodzenie słowa zostało wyjaśnione w spin-offie „Młody Sheldon”, gdzie pada informacja, iż wzięło się ono od nazwy firmy produkującej akcesoria do robienia dowcipów – Bazinga Novelty Company i jej motta: „To śmieszne, to Bazinga!”. Jak to dokładnie wyglądało i jak fraza z sitcomu wpłynęła nawet na świat nauki, wyjaśniamy w dalszej części artykułu.

Jakie znaczenie w serialu ma słowo „Bazinga”?

W kontekście serialowym wykrzyknienie to funkcjonuje jako sygnał dla otoczenia, że przed chwilą Sheldon zażartował. Jego relacje z ludźmi są skomplikowane przez brak empatii i nieumiejętność odczytywania ironii, a lista osób, które toleruje, jest wyjątkowo krótka. Właśnie dlatego ten specyficzny zwrot stał się dla niego narzędziem do podkreślenia momentu, w którym udało mu się przechytrzyć rozmówcę, bazując na czystej logice i intelekcie.

W jednej ze scen, gdy Leonard mówi: „Mówisz, że spałeś z Megan Fox?!”, a Sheldon potwierdza, by po chwili krzyknąć „Bazinga!”, widać całą istotę tego powiedzonka. Nie chodzi tu o zwykły suchar, ale o specyficzną grę umysłową, w której geniusz fizyki teoretycznej demaskuje łatwowierność przyjaciela. Fraza ta stała się integralną częścią jego osobowości, tak samo jak pukanie do drzwi w rytmie „puk, puk, puk, Penny”.

Skąd dokładnie pochodzi powiedzonko Sheldona Coopera?

Geneza powiedzonka przez lata pozostawała tajemnicą dla widzów 12 sezonów „Teorii wielkiego podrywu”. Dopiero twórcy „Młodego Sheldona” postanowili rozwiązać tę zagadkę w 10. odcinku 2. serii, zatytułowanym „A Stunted Childhood and a Can of Fancy Mixed Nuts”. Odpowiedź, jak to często bywa w przypadku prequeli, okazuje się zaskakująco prosta i nie związana z fizyką kwantową czy grami komputerowymi.

Podczas wizyty w sklepie z komiksami młody Cooper trafia na stoisko pełne zabawnych przedmiotów służących do robienia psikusów. Gadżety te wyprodukowała firma Bazinga Novelty Company. Kluczowy okazuje się jednak nie sam producent, a motto przedsiębiorstwa, które brzmiało: „To śmieszne, to Bazinga!”. Ten slogan tak zafascynował młodego geniusza, że zaadaptował go jako własny okrzyk triumfu po każdym sprytnym dowcipie.

Motto firmy Bazinga Novelty Company brzmiało: „To śmieszne, to Bazinga!” – i to właśnie ono zainspirowało młodego geniusza.

Jak „Bazinga!” z serialu stała się tematem badań naukowych?

Fraza z sitcomu wywarła tak silny wpływ na popkulturę, że zainspirowała również świat nauki, a konkretnie zespół fizyków z Uniwersytetu Stanowego Iowa. Połączenie słowa „Bazinga” z symbolami pierwiastków chemicznych baru (Ba), cynku (Zn) i galu (Ga) dało impuls do przeprowadzenia rzeczywistego eksperymentu naukowego, którego celem było stworzenie nowego związku. Doktorantka Jo Na-hyun, widząc zapowiedź serialu, uznała to za swoisty znak od wszechświata, by dodać gal do planowanych już wcześniej badań nad trójskładnikowymi związkami zawierającymi bar i cynk.

Badacze pod przewodnictwem profesora Paula Canfielda postanowili przeprowadzić syntezę, by sprawdzić właściwości związku BaZnGa. Po upewnieniu się, że nikt wcześniej nie podjął się takiego zadania, przystąpili oni do pracy w laboratorium. Kluczowym rezultatem ich działań było odkrycie zupełnie nowej, nigdy wcześniej nieobserwowanej struktury krystalicznej. Sam profesor Canfield podkreślił, że każde takie odkrycie poszerza wiedzę o tym, jak natura organizuje atomy w przestrzeni, nawet jeśli nowy materiał nie różni się znacząco od innych niemagnetycznych kwazikryształów. Właściwości fizyczne kryształów i kwazikryształów w większości się pokrywają, ale w przypadku tych ostatnich atomy układają się w pozornie regularną, jednak niepowtarzającą się strukturę.

Zespół z Iowa przyznał jednak z pewnym rozbawieniem, że padł ofiarą żartu samego Sheldona. Naukowcy liczyli po cichu, że ich nowy związek okaże się wysokotemperaturowym nadprzewodnikiem, jednak szczegółowe badania jednoznacznie wykluczyły taką możliwość. Całe przedsięwzięcie zostało opisane w dwóch wersjach studium: poważnej i żartobliwej, a obie udostępniono na portalu ArXiv. Profesor Canfield planował omówić to nietuzinkowe odkrycie na zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego w Los Angeles. Naukowiec przyznał, że tym zwrotem, kojarzącym się widzom z drobnym, ironicznym triumfem, los spłatał figla jego zespołowi badawczemu.

Dlaczego „Bazinga!” stała się symbolem triumfu nerdów?

Hasło to wpisało się w szerszy fenomen kulturowy, jakim była zmiana postrzegania kujonów i geeków w społeczeństwie. Wcześniejsze produkcje, takie jak „Zemsta frajerów” czy „Prawdziwy geniusz”, pokazywały wprawdzie intelektualne supermoce nerdów, jednak dopiero „Teoria wielkiego podrywu” w pełni oddała im władzę nad narracją. W BBT to nerdowa rzeczywistość jest tą dominującą, a osoby spoza tego świata są często demaskowane przez Sheldona jako istoty kierujące się nielogicznymi i arbitralnymi protokołami społecznymi.

Widzowie nie oczekują już, że bohaterowie porzucą swoje pasje i zmienią się w pewnych siebie bywalców salonów. Przeciwnie, akceptują ich dokładnie takich, jacy są: z zamiłowaniem do gier komputerowych, komiksów i nocnych sesji w Halo. Okrzyk „Bazinga!” stał się symbolem tej zmiany. Jest to dźwięk triumfu intelektu nad siłą mięśni, logiki nad chaosem codziennych konwenansów. Wykrzykując go, Sheldon manifestuje nie tylko swój udany żart, ale i wyższość świata nauki i pasji nad tym, co przed laty było szkolonym piekłem dla okularników. Widz, który śmieje się z kostiumu Sheldona na Halloween, bawiony jest podwójnie, jeśli dostrzeże, że nie jest to przebranie za zebrę, a za efekt Dopplera.

Każdy widz może śmiać się z kostiumu Sheldona, ale znacznie lepiej bawi się ten, kto wie, że nie przebrał się za zebrę, a za efekt Dopplera.

Czym jest BaZnGa i jakie ma właściwości?

Związek chemiczny o wzorze BaZnGa to materiał stworzony w wyniku inspiracji serialowym powiedzonkiem, będący efektem syntezy baru, cynku i galu. Jego struktura okazała się nowatorska, ponieważ zaobserwowano w nim nieznaną wcześniej konfigurację ułożenia atomów. Tego typu odkrycia są istotne w dziedzinie fizyki i chemii materiałowej, gdyż pomagają lepiej zrozumieć zasady rządzące tworzeniem się kryształów i kwazikryształów w naturze.

Pomimo innowacyjnej struktury, związek nie wykazał przełomowych właściwości fizycznych. Został sklasyfikowany jako niemagnetyczny kwazikryształ, a przeprowadzone testy nie potwierdziły nadziei na to, że może on być wysokotemperaturowym nadprzewodnikiem. Zawiódł więc pokładane w nim po cichu oczekiwania badaczy. Mimo to sam proces badawczy był przykładem tego, jak popkultura może w nieoczekiwany sposób pobudzić fundamentalne dociekania.

W warunkach laboratoryjnych dokładnie potwierdzono obecność zaplanowanych pierwiastków w tym materiale. Zespół z Iowa po raz kolejny udowodnił, że każda okazja do eksperymentu jest dobra, a nietypowe pomysły bywają równie cenne, co standardowe procedury badawcze. Choć BaZnGa nie zrewolucjonizuje technologii przewodników, jego odkrycie na trwałe zapisało się w anegdotycznej historii nauki splecionej z telewizyjną fikcją.