Nie ma pewnego sposobu, by przed narodzinami przewidzieć, czy dziecko będzie rude. Najwięcej mówi historia rodziny i odziedziczone warianty genów, zwłaszcza genu MC1R. Nie decydują o tym farbowanie włosów w ciąży, jedzenie truskawek ani patrzenie na zachód słońca.
Co decyduje o rudym kolorze włosów?
Kolor włosów zależy od ilości i rodzaju melaniny produkowanej w mieszkach włosowych. Przy rudych włosach występuje więcej feomelaniny, czyli barwnika o odcieniu od żółtego do czerwonego, a mniej eumelaniny odpowiadającej za ciemniejsze kolory.
Duże znaczenie ma gen MC1R, ale nie jest on jedynym genem wpływającym na kolor włosów. Dziedziczenie tej cechy jest bardziej złożone niż prosty podział na „gen dominujący” i „gen recesywny”. Wiele wariantów genetycznych współdziała ze sobą, dlatego wygląd dziecka nie zawsze da się przewidzieć na podstawie koloru włosów rodziców.
Rude włosy mogą pojawić się u dziecka, którego rodzice nie są rudowłosi. Oboje mogą być nosicielami wariantów związanych z rudym kolorem, choć sami mają włosy blond, brązowe albo czarne. Pomocne może być przejrzenie rodzinnych zdjęć, ale brak rudowłosych osób wśród bliskich krewnych nie wyklucza takiej możliwości.
Na prawdopodobieństwo wpływają przede wszystkim:
- Warianty genu MC1R odziedziczone od obojga rodziców.
- Inne geny regulujące ilość eumelaniny i feomelaniny.
- Kolor włosów, brwi i zarostu występujący w rodzinie.
- Pochodzenie i cechy genetyczne dalszych przodków.
Po czym można się zorientować, że włosy będą rude?
Niektóre cechy mogą sugerować wspólne podłoże genetyczne, ale żadna z nich nie stanowi pewnej prognozy. Jasna skóra, piegi, zielone lub niebieskie oczy oraz rudawy odcień brwi częściej występują u osób rudowłosych, jednak można mieć te cechy i pozostać blondynem albo brunetem. Możliwa jest też sytuacja odwrotna – dziecko może mieć rude lub miedziane włosy bez wyraźnych piegów czy bardzo jasnej cery.
Najbardziej przydatna jest obserwacja samego koloru włosów po kilku miesiącach życia. Odcień widoczny w sztucznym świetle może wyglądać zupełnie inaczej na słońcu. Jasny blond, złoty blond, kasztan i delikatna miedź często są ze sobą mylone, szczególnie gdy włosy są cienkie i rzadkie.
Fakty a mity o rudych włosach dziecka
Wokół koloru włosów narosło wiele rodzinnych przesądów. Można potraktować je jako ciekawostkę folklorystyczną, ale nie jako sposób przewidywania cech dziecka:
| Przesąd | Co mówi nauka? |
|---|---|
| Farbowanie włosów w ciąży sprawi, że dziecko będzie rude. | Kolor włosów dziecka wynika z odziedziczonych genów. Koloryzacja włosów matki nie zmienia DNA dziecka. |
| Patrzenie na zachód słońca powoduje rude włosy. | Widok słońca nie ma wpływu na produkcję melaniny ani na dziedziczenie genu MC1R. |
| Jedzenie truskawek wywołuje rude włosy lub znamiona. | Truskawki nie ustalają koloru włosów. Dieta w ciąży powinna być zbilansowana, ale nie może zaprogramować rudego odcienia. |
| Jeśli matka ma zgagę, dziecko urodzi się z dużą ilością włosów. | Zgaga i owłosienie noworodka nie tworzą wiarygodnego sposobu przewidywania koloru ani gęstości włosów. |
| Czerwona wstążka ochroni dziecko przed rudymi włosami lub urokiem. | Wstążka może być ozdobą, lecz nie wpływa na geny, pigment ani rozwój włosów. |
Dlaczego włosy niemowlęcia mogą zmienić kolor?
Kolor włosów po urodzeniu nie zawsze jest kolorem docelowym. Pierwsze włosy mogą być bardzo delikatne, cienkie i mieć inną strukturę niż włosy, które wyrosną później. Część z nich wypada w pierwszych miesiącach życia, a nowe włosy mogą mieć inną grubość, odcień i sposób odbijania światła.
U niemowlęcia włosy mogą więc wyglądać na miedziane, złote albo rudawo-brązowe, a po czasie stać się jaśniejsze lub ciemniejsze. Zmiana nie musi polegać wyłącznie na wypadnięciu włosów. Niekiedy kolejne pasma wyrastają już w innym kolorze, a różnica staje się widoczna stopniowo.
Barwa włosów stabilizuje się przez kilka pierwszych lat życia, choć u części dzieci zmienia się także później, na przykład w wieku szkolnym lub w okresie dojrzewania. Ostateczny odcień zależy od działania wielu genów, a także od naturalnego rozjaśniania włosów pod wpływem słońca. Dlatego rudawy odcień u trzymiesięcznego dziecka nie przesądza jeszcze, że pozostanie ono intensywnie rude.
Nie ma domowego testu, który pozwalałby z pewnością określić przyszły kolor włosów. Najrozsądniej obserwować zmiany bez porównywania dziecka z rówieśnikami i bez traktowania rudego odcienia jako problemu. To jedna z naturalnych cech wyglądu, podobnie jak kolor oczu czy kształt włosów.
Rudy kolor włosów może być niespodzianką, ale nie jest skutkiem zachowania matki w ciąży. O jego pojawieniu się decydują przede wszystkim geny, a odcień widoczny u niemowlęcia może jeszcze wielokrotnie się zmienić.
